Odyolojide Hasta Merkezli Danışmanlık ve Rehabilitasyon Süreci

İşitme Kayıplarında Kişiselleştirilmiş Danışmanlık ve Rehabilitasyonun Önemi

Odyoloji ve odyometri uzmanlarının temel görevi yalnızca işitme kaybının tespiti değil, aynı zamanda hastaya bireysel ihtiyaçlarına uygun bir rehabilitasyon süreci sunmaktır. Bu rehberde, hasta merkezli danışmanlığın temel adımlarını ve dikkat edilmesi gereken noktaları detaylıca inceleyeceğiz.

📌 Başarılı Bir Danışmanlık Süreci İçin Temel İlkeler:

• Değerlendirme Sonuçlarının Açıklanması: Hastanın durumunu net şekilde anlaması tedaviye bağlılığı artırır.

• Karar Destek Materyalleri Kullanımı: Görsel araçlar (grafik, broşür vb.) hastanın karar sürecini kolaylaştırır.

• Hasta Tercihlerini Belirleme: Tedavi seçenekleri, hastanın kendi tercihleri ve yaşam tarzına uygun olmalıdır.

• Hastanın Hazır Oluş Seviyesini Belirleme: Hasta, işitme kaybı hakkında ne düşünüyor ve eyleme geçme konusunda ne kadar hazır olduğunu tespit etmek gerekir.

Örneğin basit bir soru: "İşitme sorunum olduğunu kabul ediyor ve çözüm için hemen adım atmak istiyorum." yanıtı hastanın eylem aşamasında olduğunu gösterir.

📌 İşitme Kaybının Derecesine ve Yaşam Tarzına Göre Tedavi Önerileri:

• Hafif kaybı olup sosyal aktiviteleri kısıtlanan hastalar:

  • İşitme cihazları önerilebilir.

• Yalnızca televizyon izlerken zorluk yaşayan bireyler:

  • Televizyon için özel yardımcı dinleme cihazları tavsiye edilebilir.

• İşitsel algı ve bilişsel fonksiyonlarda sorun yaşayan hastalar:

  • İşitsel-bilişsel eğitim programları (örneğin LACE) faydalı olabilir.

📝 Vaka İncelemesi: İşitme Kaybı ve Sosyal İzolasyon Yaşayan Hasta

📍 Hastanın Genel Profili:

• Yaş/Cinsiyet: 68 yaşında, erkek

• Meslek: Emekli öğretmen (aktif sosyal yaşam sürdürmek istiyor)

• Sağlık Durumu: Genel sağlığı iyi, kronik hastalığı yok

• Şikayetleri:

  • Sosyal buluşmalarda ve kalabalık ortamlarda konuşmaları anlamakta güçlük çekiyor.

  • Kadın ve çocuk seslerini anlamakta özellikle zorlanıyor.

  • Arkadaş çevresinden kopmaya başladığını belirtiyor.

📍 Odyolojik Değerlendirme Sonuçları (Özgünleştirilmiş):

• Saf Ses Odyometrisi:

  • 500-2000 Hz: 35 dB HL (hafif kayıp)

  • 4000-8000 Hz: 50 dB HL (orta dereceli sensörinöral kayıp)

• Konuşmayı Ayırt Etme (SDT):

  • Sessiz ortamda: %88 başarı

  • Gürültülü ortamda: %60 başarı

• QuickSIN Testi:

  • SNR kaybı: 8 dB (orta derecede)

• HHIE-S Skoru:

  • 24 puan (hafif-orta engel)

• PHQ-9 Depresyon Ölçeği:

  • 8 puan (hafif depresyon belirtileri)

• MMSE Bilişsel Durum Değerlendirme:

  • 26 puan (normalin alt sınırında)

📍 Önerilen Müdahaleler ve Başlangıç Planı:

• Hastanın sosyal izolasyonu önlemek ve işitme konforunu artırmak amacıyla çift taraflı dijital işitme cihazları önerildi.

• İşitsel-bilişsel becerilerini geliştirmek için LACE eğitim programı tavsiye edildi.

• 6 haftalık deneme süreci planlandı.

✅ Takip ve Değerlendirme (6 Hafta ve 3 Ay Sonrası):

• 6 Hafta Sonrası Değerlendirme:

  • HHIE-S skoru: 24’ten 8’e düştü (belirgin iyileşme)

  • QuickSIN testinde SNR kaybı 8 dB’den 4 dB’e geriledi.

  • PHQ-9 depresyon belirtilerinde azalma (8 puandan 4 puana gerileme)

  • MMSE: 26’dan 28 puana yükseldi (kognitif fonksiyonlarda iyileşme)

• 3 Ay Sonrası İzlem:

  • Hastanın sosyal aktivitelerinde belirgin artış.

  • LACE eğitim programı sonuçlarında başlangıca göre %40 iyileşme kaydedildi.

  • Hasta, işitme cihazlarının günlük kullanımının hayatını olumlu yönde değiştirdiğini ve arkadaş çevresi ile iletişiminin güçlendiğini ifade etti.

🌟 Vaka Örneğinden Öne Çıkan Öneriler ve Öğrenilen Dersler:

• İşitme kaybı hafif olsa bile sosyal izolasyon ve depresyon gibi psikososyal etkileri olabilir.

• Standart işitme testlerine ek olarak QuickSIN ve HHIE gibi ölçüm araçları kullanılmalıdır.

• İşitme cihazı kullanımı ve işitsel-bilişsel rehabilitasyon birlikte daha etkilidir.

• Hastaların yaşam tarzı, tercihleri ve motivasyonlarını dikkate almak tedavi başarısını artırır.

🗒️ Sonuç ve Pratik Öneriler:

Odyoloji ve odyometri uzmanları olarak, danışmanlık sürecinde:

• Hastayı merkeze koyun, tercihlerini önemseyin.

• Tedavi seçeneklerini net bir biçimde sunun.

• Hastaların psikolojik ve sosyal durumlarını dikkate alın.

• Sorulara net cevaplar verin, izlenecek adımları belirginleştirin.

• Rehabilitasyon sürecini bireyselleştirin ve takip sürecini ihmal etmeyin.

Bu yaklaşım hastaların hayatını pozitif yönde değiştirir ve başarı oranını artırır.