Konuşma Odyometrisi Nedir? Nasıl Yapılır? Eşikler ve Seviyeler Kaç Olmalı?

İşitme organının fonksiyonunun ölçüldüğü test yöntemidir. Duyduğunun ne kadarını anladığının ölçümüdür.

Konuşma Odyometrisi'nin Kullanım Alanları:

• Saf ses işitme eşiklerinin sağlanması (odyogram eşiklerinin teyit edilmesi),

• Sözel iletişim becerilerinin değerlendirilmesinde,

• İşitme kaybı lokalizasyonu (koklear ya da retrokoklear),

• Non-organik işitme kayıpları ayırıcı tanısında,

• Uygun işitme cihazının (amplifikasyon) tespit edilmesinde,

• Hastanın cihazdan ya da koklear implanttan yararlanma ölçütünün tespitinde,

• Santral işitme becerilerinin değerlendirilmesinde "konuşma odyometrisi" test bataryası kullanılmaktadır.

Konuşma odyometrisinde kendi sesimizle ya da kayıttan ses verilerek işlem yapılmaktadır.

Konuşma uyaranı olarak, kendi sesimizi kullandığımızda, diksiyonumuz düzgün olmalı ve sesimizin anlaşılabilirliği net olmalıdır. Fonotik, aksan, şive hastanın anlamasını güçleştirebilir.

Hastaya, tek, iki ya da üç heceli kelimeler verildiğinde sabit tonla, mikrofona 20-25 cm uzaklıkta konuşulmalıdır.

Konuşma Odyometrisi'nde Hangi Testler Yapılmaktadır?

1. Konuşmayı Alma Eşiği (Speech Reception Threshold): SRT,

2. Konuşmayı Ayırt Etme Skoru (Speech Dicrimination Score): SDS,

3. En Rahat Dinleme Seviyesi (Most Comfortable Level): MCL,

4. Rahatsız Edici Seviye (Uncomfartable Level): UCL

1-) Konuşmayı Alma Eşiği (Speech Reception Threshold) (SRT): Saf ses odyometri eşiklerinin kontrolü amacıyla yapılır. Saf ses odyometri eşiklerinin tutarlılığının kontrolüdür. SRT düzeyleri tutarlı bir saf ses ortalamasından +/-10 dB olmalıdır. Konuşmayı alma eşiği işitmesi normal olan bireylerde 40-60 desibel aralığındadır.

Testin Yapılışı:

1000 Hz'te her kulak için ayrı ayrı yapılır. Saf ses ortalamasının, 15-20 dB üzerinden ses verilerek, hastaya iki ya da üç heceli kelimeler söylenir. Hastanın kelimeleri bilmesi durumunda ses şiddeti 10 dB azaltılır. Bilmemesi durumunda ise 5 dB artırılır. Kelimelerin %50'sini duyduğu en düşük seviye "SRT" eşiğidir. Örnek olarak verilen 7 kelimeden en az 4 'ünün duyulduğu seviye "SRT" eşiğidir.

Aşağıda üç heceli kelimeler listesi yer almaktadır.

2-) Konuşmayı Ayırt Etme Skoru (Speech Dicrimination Score) (SDS): İletim tipi kayıplarda "SDS" skorlarında düşüş beklenmez. Sinirsel, koklear ve retrokoklear tip kayıplarda, işitme siniri problemlerinde SDS'lerde önemli ölçüde düşüş gözlenir. İşitsel Nörapati Spektrum Bozukluğu SDS'lerin en çok düşüş gösterdiği hastalıklardan biridir.

Testin Yapılışı:

Tespit edilen SRT eşiğinin 25-40 dB üzerinde hastaya kelimeler okunur. Kelimeler tek hecelidir. 25 adet kelime okunur. Hastadan kelimeleri tekrar etmesi/karşılık vermesi istenir. Yüzdelik olarak ifade edilir ve doğru söylediği kelime 4 ile çarpılır. Örneğin 15 kelime bildiyse skoru %60'tır. Maskelemede beyaz gürültü tercih edilir.

Konuşmayı Ayırt Etme Skoru'nun İşitme Yeteneğine Göre Yorumlanması:

• %90-100: Normal konuşmayı ayırt etme yeteneğini ifade eder.

• %75-90: Hafif derece de zorluk mevcuttur.

• %60-75: Orta derecede zorluk mevcuttur.

• %50-60: İleri derecede zorluk vardır.

• %50 ve altı: Çok az anlamlandırma yeteneği ve akıcı konuşmayı takip edememe durumu gözlenebilmektedir.

İşitme cihazı seçiminde ve uygulamalarında, konuşmayı ayırt etme skoru yol göstericidir.

Roll-over Fenomeni: Konuşmayı ayırt etme skorları, retrokoklear patolojilerde çok düşmektedir. Bu fenomen, ses şiddetinin artırılması durumunda bile, skorların artmasını değil tam tersi düşmesinin açıklanması durumudur. Yani hastaya uyaran olarak verilen kelimeler, ses şiddeti artırılsa bile, retrokoklear patolojilerde, ses şiddetinin artırılması skorları olumsuz etkilemektedir.

İletim Tipi Patolojilerde Neden SD Skorları Yüksektir?

İletim tipi patolojilerde SD skorları olumsuz etkilenmez çünkü hastaya tek heceli kelimeler verilirken, SRT eşiğinin 25-40 dB üzerinde veriliyor. Hastaya zaten mevcut işitme eşiğinin çok üzerinde kelime verildiği için ve işitme kaybının, sinirsel veya nöral yollardaki bir hasar olmaması sebebiyle, hasta bu kelimeleri rahatlıkla duyacaktır ve SD skorları yüksek olacaktır.

Aşağıda, işitme kaybı tiplerine göre SD skorlarının seviyesi grafiği yer almaktadır.

3-) En Rahat Dinleme Seviyesi (Most Comfortable Level) (MCL): İşitme cihazı uygulamaları için önemli testlerden biridir. Hastanın en rahat iletişim kurduğu/algıladığı ses şiddeti aralığıdır. Konuşmayı alma eşiğinin ortalama 40 dB üstüdür. İşitme cihazı uygulamasında, en rahat dinleme seviyesi aralığında olması gerekmektedir. Koklear patolojilerde aralıklarda daralma olmaktadır. Koklear patolojilerde, hastaya daha şiddetli ses verilmesi durumunda hasta rahatsız olacak bu durumda en rahat dinleme seviyesi aralığını olumsuz etkileyecektir.

4-) Rahatsız Edici Seviye (Uncomfartable Level) (UCL): Sesin kişiyi rahatsız ettiği en düşük ses şiddetidir. Normal bireylerde 100-110 dB aralığı rahatsız edici ses seviyesi aralığıdır. Koklear patolojilerde bu seviye düşüktür.

Konuşma Odyometrisinde Maskeleme: İki kulağın konuşmayı alma eşiği (SRT) arasında 30 dB ya da daha fazla fark varsa, kötü kulağın SRT değeri maskeli olarak bakılmalıdır.

İyi olan kulağın; 500, 1000 ve 2000 Hz kemik eşiklerinden en az biri ile kötü kulağın SRT eşiği arasında 40 dB ya da daha fazla fark varsa yine maskeleme yapılmalıdır.

Maskeleme iyi kulağın SRT eşiği üzerine 15-20 dB eklenmesiyle bulunmaktadır.

Normal Bireylerde Konuşma Odyometrisi Bulguları:

• SRT: 20 dB,

• SDS: %90-100,

• MCL: 40-60 dB,

• UCL: 100-120 dB'dir.

İletim tipi işitme kayıplarında, SRT ve UCL yükselirken, sensörinöral ve mikst tip işitme kaybında UCL düşüş gösterir, MCL daralır SD skorları azalır.

[VestibuloCochlear (Vestibüler & Koklear), İşitme & Denge Bilimi'ne Hizmet Eden Topluluk için Oluşturulmuş, Deneyimsel ve Sonuçsal Bir Projedir.] [Odyometri & Odyoloji Camiası için Özgün Notları, Tasarımları & Derleme Makaleleri İçerir.]