İşitsel İşleme Bozukluğu (Auditory Processing Disorder – APD) ve İşitme Cihazı Uyumlamasına Etkileri

İşitsel İşleme Bozukluğu (APD) Nedir?

İşitsel İşleme Bozukluğu, sesin iç kulağa ulaştıktan sonra beynin işitsel merkezlerinde doğru şekilde işlenememesi durumudur.

• Özellikle 70–80 yaş üzeri bireylerde yaygındır.

• Araştırmalar, 65 yaş üzerindeki kişilerin yaklaşık %50’sinde APD bulgularının görüldüğünü ortaya koymaktadır.

• APD, odyogramda hafif ya da orta derecede kayıp görünmesine rağmen, kişinin konuşmayı anlamakta ciddi sorun yaşamasına neden olur.

Neden Sık Görülür?

• Yaşlanma (presbycusis): Merkezi işitsel yolların verimliliği azalır.

• Beyin plastisitesinin zayıflaması: Karmaşık işitsel bilgileri işleme kapasitesi düşer.

• Arka plan gürültüsü ile başa çıkamama: Kişi, “işitiyorum ama anlamıyorum” şikâyetiyle gelir.

APD Nasıl Fark Edilir?

APD’yi tanımak kolay değildir; basit bir tarama testiyle kesin sonuç almak mümkün değildir. Ancak bazı yöntemler klinisyene ipucu verir:

1. QuickSIN Testi (Speech-in-Noise)

• Temel amacı APD ölçümü değildir, fakat güçlü bir ipucu sağlar.

• APD olan hastalar, cümle uzunluğundaki gürültülü konuşma testlerinde beklenenden kötü performans gösterir.

• Çünkü QuickSIN’de kullanılan “4 konuşmacılı gürültü” APD’li bireylerde informasyonel maskelenme yaratır.

2. Dichotic Sentence Identification (DSI) Testi

• Özel olarak APD taraması için geliştirilmiştir.

• Hastaya her iki kulağa aynı anda farklı cümleler sunulur (dichotic sunum).

• Normatif verilerle karşılaştırılarak APD varlığı değerlendirilebilir.

• DSI testi CD formatında mevcuttur ve klinik kullanım için yönergelerle birlikte temin edilebilir.

APD ve İşitme Cihazı Uyumlaması

APD’si olan bireyler genellikle işitme cihazı için adaydır, ancak bazı özel noktalara dikkat edilmelidir:

• SNR (Signal-to-Noise Ratio) iyileştirme: FM sistemleri, uzak mikrofonlar ve yönlendirici mikrofon teknolojileri ile konuşma/gürültü oranı artırılmalıdır.

• Aural rehabilitasyon: İşitsel algıyı geliştiren egzersizler ve işitsel eğitim programları ile cihazın etkinliği artırılır.

• Gerçekçi beklenti yönetimi: Hastaya, cihazın tüm sorunları çözemeyeceği; ancak özellikle gürültülü ortamlarda anlamayı kolaylaştıracağı açıklanmalıdır.

• Ek danışmanlık: APD’li hastalarda daha yoğun danışmanlık ve takip gerekebilir.

APD ve Diğer Nedenler

Her zaman yaşlılığa bağlı olmayabilir. Nadir de olsa, beyinde yer kaplayan lezyonlar (tümör vb.) APD’ye yol açabilir. Bu nedenle:

• Şüpheli vakalarda ileri değerlendirme için APD konusunda uzmanlaşmış odyoloğa sevk önerilir.

İşitsel İşleme Bozukluğu, özellikle ileri yaş hastalarında işitme cihazı fitting sürecinde dikkatle ele alınması gereken bir durumdur. Standart odyogram ve konuşma testleri, APD varlığını her zaman ortaya koymaz.

Bu nedenle QuickSIN, DSI gibi testler, danışmanlık ve ek teknolojik çözümler (FM sistemleri, uzaktan mikrofonlar) tedavi sürecine dâhil edilmelidir.

APD’li bireyler uygun şekilde yönlendirildiğinde, işitme cihazlarından maksimum faydayı sağlayabilirler.